Evren'de psikiyatri ve psikoloji konularında bilgi arayan yetişkinler ve ergenler için sayfamıza hoş geldiniz. Kişinin kendine bakışı ruh sağlığının temel taşlarından biridir ve değiştirilebilir.
Bu sayfanın konusu: Düşük benlik saygısı
Benlik saygısı nedir?
Benlik saygısı, kişinin kendisine dair genel değerlendirmesidir: kendini değerli, sevilmeye layık ve yeterli görüp görmemesi. Düşük benlik saygısında kişinin zihninde sürekli eleştiren bir iç ses vardır: "Yine beceremedin", "Kimse seni gerçekten sevmez", "Sen zaten yetersizsin." Bu ses olumsuz deneyimleri kanıt olarak alır, olumlu deneyimleri ise şansa ya da başkalarının iyi niyetine bağlar. Böylece kişinin kendine dair inancı hiç değişmeden sürer.
Günlük hayattaki işaretleri
- Sürekli başkalarıyla kıyaslama
- Hayır diyememe, başkalarını memnun etme çabası
- Eleştiriye aşırı duyarlılık
- Yeni denemelerden ve fırsatlardan kaçınma
- İltifatları reddetme ya da küçümseme
- Kendi ihtiyaçlarını sürekli erteleme
Nereden gelir?
Düşük benlik saygısı çoğu zaman çocukluk ve ergenlik dönemindeki deneyimlerle şekillenir: sık eleştiri, ihmal, sevginin koşullara bağlı olması, akran zorbalığı ya da ailede ve okulda sürekli kıyaslanmak gibi. Yetişkinlikte yaşanan istismarcı ilişkiler, uzun süren işsizlik ya da kronik hastalıklar da benlik saygısını sarsabilir.
Ruh sağlığına etkileri
Düşük benlik saygısı depresyon, sosyal kaygı ve yeme bozuklukları için önemli bir risk etkenidir. Kişi kendini değersiz gördüğü için zarar veren ilişkilerde kalabilir, yardım istemekten çekinebilir ve başarılarını sürdürmekte zorlanabilir. Bu nedenle benlik saygısıyla çalışmak, pek çok ruhsal sorunun tedavisinin de bir parçasıdır.
Terapiyle değişim
Bilişsel davranışçı terapide kişi kendine dair olumsuz inançlarını ve bu inançları besleyen düşünce alışkanlıklarını fark eder, bunları gerçek deneyimlerle sınar ve daha dengeli bir bakış geliştirir. Şefkat odaklı yaklaşımlar ise iç eleştirmenin yerine daha destekleyici bir iç ses kurmayı hedefler. Günlük hayatta her akşam iyi giden üç şeyi not etmek ve kendine bir arkadaşa konuşur gibi konuşmayı denemek küçük ama etkili başlangıçlardır.
Evren'de psikiyatriye başvuru
Evren'de yaşayan yetişkinler ve ergenler, düşük benlik saygısına eşlik eden keyifsizlik, kaygı ya da ilişki sorunları için psikiyatri polikliniklerine ya da muayenehanelere randevuyla başvurabilir. Görüşmeler gizlidir. Ergenler için ilk görüşmede ailenin de dinlenmesi, sorunun evde ve okulda nasıl göründüğünü anlamayı kolaylaştırır.
Sık sorulan sorular
Benlik saygısı ile özgüven aynı şey mi?
Yakın kavramlardır; benlik saygısı kişinin kendini genel olarak değerli görmesi, özgüven ise belirli işlerde kendine güvenmesidir.
Benlik saygısı sonradan artırılabilir mi?
Evet. Terapi ve yeni deneyimlerle kişinin kendine bakışı belirgin biçimde değişebilir.
Sürekli kendimi eleştiriyorum, neden?
İç eleştirmen çoğu zaman geçmişte duyulan eleştirilerin içselleşmiş hâlidir; terapide bu sesle çalışılabilir.
Düşük benlik saygısı depresyon mudur?
Tek başına depresyon değildir ama depresyon riskini artırır ve sık birlikte görülür.
Ergen çocuğumda düşük benlik saygısı fark ediyorum, ne yapmalıyım?
Çabasını övmek, kıyaslamaktan kaçınmak ve güçlü yanlarını desteklemek yardımcı olur; belirgin keyifsizlik varsa uzmana başvurun.