Altındağ Psikiyatri: Çocuk, Ergen ve Yetişkin Ruh Sağlığı

Ankara Altındağ'da psikiyatri ve ruh sağlığıyla ilgili bilgi alabileceğiniz sayfamıza hoş geldiniz. Psikiyatri yalnızca hastalığı olan kişiyle değil; ona bakan, onun için endişelenen aile bireyleriyle de ilgilenir. Bu sayfada çocuk, ergen ve yetişkin psikiyatrisine dair genel bilgileri sade tutuyor, ardından uzun süre bir yakınına bakan kişilerde görülen hasta yakını yorgunluğunu ve bu yükün nasıl hafifletilebileceğini ayrıntılı olarak anlatıyoruz.

Bu sayfanın konusu: Hasta yakını yorgunluğu

Bakım veren yorgunluğu kimlerde görülür?

Bakım veren yorgunluğu, uzun süre bir yakının bakımını üstlenen kişilerde ortaya çıkan bedensel ve duygusal tükenmedir. En sık demans, inme, kanser, ileri evre kalp ya da akciğer hastalığı, ağır engellilik ve şizofreni ya da bipolar bozukluk gibi ruhsal hastalıkları olan kişilerin yakınlarında görülür. Bakım veren çoğu zaman eş, kız ya da erkek evlat ve ebeveyndir; pek çoğu aynı zamanda çalışır ve kendi ailesine de bakar.

Tükenmenin işaretleri

• Dinlenmeyle geçmeyen yorgunluk, uyku bozukluğu
• Sinirlilik, sabırsızlık, bakılan kişiye karşı öfke patlamaları ve ardından suçluluk
• Arkadaşlardan ve keyif veren etkinliklerden uzaklaşma
• Kendi sağlık kontrollerini aksatma, düzensiz beslenme
• Umutsuzluk, çaresizlik, "bu hiç bitmeyecek" düşüncesi
• Baş ve sırt ağrıları, sık hastalanma
• Alkol, sigara ya da sakinleştirici kullanımında artış

Karmaşık duygular olağandır

Bakım verenler sevgi, şefkat ve bağlılığın yanında öfke, kızgınlık, yas ve hatta "bir an önce bitse" gibi düşünceler de yaşayabilir. Bu duygular çoğu zaman yoğun suçluluğa yol açar. Oysa uzun ve yorucu bir bakım sürecinde bu karmaşık duygular olağandır ve kişinin yakınını sevmediği anlamına gelmez. Demans gibi hastalıklarda kişi, yakını hayattayken onu kaybetmenin yasını da yaşar; buna "beklenen yas" denir.

Ruh sağlığına etkileri

Uzun süreli bakım verenlerde depresyon ve kaygı bozuklukları genel topluma göre belirgin biçimde daha sık görülür. Kronik stres bağışıklık sistemini zayıflatır, uyku ve tansiyonu bozar. Bakım verenin tükenmesi bakılan kişinin bakım kalitesini de etkiler; bu nedenle bakım verenin kendi sağlığını korumak bencillik değil, bakımın sürdürülebilmesinin şartıdır.

Sınır koymak ve yardım istemek

Bakım veren yorgunluğunun en önemli nedenlerinden biri, bütün yükün tek bir kişinin omzunda olmasıdır. Diğer aile üyeleriyle açık bir görev paylaşımı yapmak, haftalık bir plan hazırlamak ve somut yardım istemek ("Salı günleri annemle sen kalabilir misin?") yükü hafifletir. Evde bakım hizmetleri, gündüz bakım merkezleri ve kısa süreli bakım seçenekleri hakkında bilgi edinmek, bakım verene nefes alacak zaman sağlar.

Kendinize bakmak için

• Her gün kısa da olsa yalnız size ait bir zaman ayırın.
• Kendi sağlık kontrollerinizi ve ilaçlarınızı ihmal etmeyin.
• Uykunuzu korumak için gece bakımında nöbetleşme düzeni kurun.
• Arkadaşlarınızla bağınızı sürdürün; kısa bir telefon bile iyi gelir.
• Benzer durumdaki kişilerle bir araya gelen destek gruplarına katılmayı düşünün.
• Hastalık hakkında bilgi edinin; neyin beklendiğini bilmek kaygıyı azaltır.

Ruhsal hastalığı olan bir yakına bakmak

Şizofreni, bipolar bozukluk ya da ağır depresyonu olan bir yakına bakmak, belirsizlik ve kriz dönemleri nedeniyle ayrıca zorlayıcıdır. Hastalığın erken uyarı işaretlerini tanımak, tedavi ekibiyle düzenli iletişim kurmak ve kriz anında ne yapılacağını önceden planlamak bakım verenin kaygısını azaltır. Ailelere yönelik psikoeğitim programları, hem hastanın tedaviye uyumunu hem de ailenin ruh sağlığını olumlu etkiler.

Psikiyatri nasıl destek olur?

Psikiyatrist bakım verenin yaşadığı tükenme, depresyon, kaygı ve uyku sorunlarını değerlendirir ve tedavi eder. Bireysel görüşmeler, kişinin suçluluk ve öfke gibi duygularını güvenli bir ortamda konuşmasına ve sınır koyma becerilerini geliştirmesine yardım eder. Gerekirse ilaç tedavisi önerilir. Ayrıca bakılan kişinin tedavisine ilişkin sorular ve aile içi görev paylaşımı da ele alınabilir.

Çalışan bakım verenler

Hem tam zamanlı çalışıp hem de bir yakının bakımını üstlenmek, bakım verenlerin en yorucu durumlarından biridir. İş ile bakım arasında sıkışan kişi, her iki alanda da yetersiz kaldığı duygusuna kapılabilir; izin günlerini doktor randevularına ayırdığı için hiç dinlenemez. Bu durum zamanla iş kaybına ya da ağır tükenmişliğe yol açabilir.

İşverenle bakım durumu hakkında açık konuşmak, esnek çalışma saatleri ya da evden çalışma gibi seçenekleri araştırmak ve yasal izin haklarını öğrenmek yükü hafifletebilir. Aile içinde görevlerin yazılı olarak paylaşılması ve bakım için dışarıdan destek alınması da çalışan bakım verenin sürdürülebilir bir düzen kurmasını sağlar.

Bakım sona erdiğinde

Uzun bir bakım sürecinin, yakının vefatı ya da bakım evine geçişiyle sona ermesi beklenmedik duygulara yol açabilir: derin bir yasın yanında rahatlama, ardından bu rahatlama için suçluluk ve büyük bir boşluk hissi. Yıllarca günlerini bakım etrafında düzenlemiş kişi, kendi hayatına nasıl döneceğini bilemeyebilir.

Bu karmaşık duygular olağandır. Bu dönemde kişinin kendine zaman tanıması, ihmal ettiği sağlık kontrollerine ve sosyal ilişkilerine yeniden yönelmesi önemlidir. Yas ve boşluk duygusu aylarca sürüyor ve günlük yaşamı bozuyorsa psikiyatrik destek almak, yeni bir düzen kurmayı kolaylaştırır.

Altındağ'da psikiyatriye başvuru

Altındağ'da yaşayan hasta yakınları ve bakım verenler, yaşadıkları yorgunluk, keyifsizlik ve uyku sorunları için psikiyatri polikliniklerine ya da muayenehanelere başvurabilir. Evden çıkmakta zorlanan bakım verenler için kontrol görüşmelerinin bir kısmı online yapılabilir.

Sık sorulan sorular

Diğer ilçeler