Çankaya Psikiyatri: Çocuk, Ergen ve Yetişkin Ruh Sağlığı

Ankara Çankaya'da psikiyatri ve psikoloji konularında bilgi alabileceğiniz sayfamıza hoş geldiniz. Psikiyatri her yaştan kişinin ruh sağlığıyla ilgilenir: çocuklarda gelişim ve davranış, ergenlerde kimlik ve okul, yetişkinlerde iş, ilişki ve duygudurum. Bu sayfada hangi yakınmada bir psikiyatri uzmanına başvurulduğunu kısaca anlatıyor, ardından çocuktan yetişkine pek çok kişiyi yoran mükemmeliyetçiliği ayrıntılı olarak ele alıyoruz.

Bu sayfanın konusu: Mükemmeliyetçilik

Titizlik mi, mükemmeliyetçilik mi?

Sağlıklı titizlikte kişi yüksek hedefler koyar, çaba gösterir, sonuçtan memnun olur ve hatalarından ders çıkarıp yoluna devam eder. Zarar veren mükemmeliyetçilikte ise standartlar ulaşılamayacak kadar yüksektir; başarı kısa bir rahatlamadan öteye geçmez, hatalar kişinin değersiz olduğunun kanıtı gibi algılanır. Kişi kendini sürekli başkalarıyla kıyaslar, övgüyü kabul etmekte zorlanır ve dinlenmeyi "boşa geçen zaman" olarak görür.

Hangi işaretler dikkat çekici?

• Bir işi teslim etmeden önce defalarca kontrol etme, bitirmekte zorlanma
• Hata yapma korkusuyla işe hiç başlayamama ya da son ana bırakma
• Küçük eleştirilere karşı yoğun utanç ve öfke
• "Ya hep ya hiç" düşünme: biraz eksik olan her şeyin başarısız sayılması
• Görev devretmekte zorlanma, "en iyisini ben yaparım" düşüncesi
• Tatilde ya da hafta sonunda bile dinlenememe, suçluluk
• Kendine karşı acımasız iç ses: "Yine beceremedin", "Bu kadar basit bir şeyi bile…"

Mükemmeliyetçilik nereden gelir?

Mükemmeliyetçilik çoğu zaman çocuklukta, sevginin ve takdirin başarıya bağlı olduğu deneyimlerle şekillenir: yalnızca yüksek notlar alındığında görülen ilgi, sık eleştiri ya da kardeşlerle kıyaslanma gibi. Mizaç da rol oynar; kaygıya yatkın ve kontrol ihtiyacı yüksek kişilerde daha sık görülür. Rekabetçi iş ortamları ve sosyal medyadaki kusursuz görüntüler, yetişkinlikte bu eğilimi besleyebilir.

Ruh sağlığına etkileri

Zarar veren mükemmeliyetçilik kaygı bozuklukları, depresyon, obsesif kompulsif belirtiler, yeme bozuklukları, uykusuzluk ve tükenmişlikle yakından ilişkilidir. Kişi sürekli kendini değerlendirdiği için hiçbir zaman gerçekten rahatlayamaz. Hata korkusu nedeniyle yeni deneyimlerden ve fırsatlardan kaçınabilir; bu da hayatı daraltır. İlişkilerde ise hem kendine hem başkalarına yönelik yüksek beklentiler hayal kırıklıklarına ve çatışmalara yol açabilir.

Mükemmeliyetçilik ve erteleme

İlk bakışta çelişkili görünse de mükemmeliyetçi kişiler sık sık işleri erteler. "Kusursuz yapamayacaksam hiç başlamayayım" düşüncesi, işe başlamayı ağır bir yük hâline getirir. Son dakikaya kalan işler yoğun stres altında tamamlanır, sonuç beklentiyi karşılamaz ve "zaten yeterli değilim" inancı güçlenir. Bu döngüyü kırmanın yolu, işi küçük ve tamamlanabilir parçalara bölmek ve ilk adım için "yeterince iyi" bir hedef koymaktır.

Psikiyatride değerlendirme

Psikiyatrist mükemmeliyetçiliğin kişinin iş, ilişki ve sağlık üzerindeki etkilerini, eşlik eden kaygı, depresyon, takıntı ya da yeme sorunlarını ve uyku düzenini değerlendirir. Mükemmeliyetçilik tek başına bir tanı değildir; ancak altında yatan ya da eşlik eden ruhsal sorunlar tedavi edildiğinde kişinin kendine yüklediği baskı da belirgin biçimde hafifler.

Terapiyle değişim

Bilişsel davranışçı terapi mükemmeliyetçilikte etkili bir yöntemdir. Kişi "her şey kusursuz olmalı" gibi katı kurallarını fark eder, bunları daha esnek kurallarla değiştirmeyi dener ve küçük deneylerle (bir e-postayı tek kontrolle göndermek, bir işi bilerek "yeterince iyi" bırakmak) korkulan felaketin gerçekleşmediğini görür. Öz şefkat çalışmaları, kişinin hatalarına bir arkadaşına yaklaşacağı kadar anlayışla yaklaşmasını öğretir. Eşlik eden depresyon ya da kaygı bozukluğu ağırsa psikiyatrist ilaç tedavisini de değerlendirebilir.

Günlük hayatta küçük adımlar

• Her iş için "yeterince iyi" ölçütünü önceden yazın.
• Kontrol sayısına sınır koyun: bir kez kontrol et, gönder.
• Gün sonunda yaptıklarınızı, yapamadıklarınızdan önce not edin.
• Dinlenmeyi takvime "iş" gibi yazın.
• Bir hata yaptığınızda kendinize ne söylediğinizi fark edin ve bir arkadaşınıza ne söylerdiniz, diye sorun.

İş yerinde mükemmeliyetçilik

İş hayatında mükemmeliyetçilik çoğu zaman takdir görür; titiz, güvenilir ve çalışkan bir çalışan olarak tanınmak kişiyi daha da fazla çabalamaya iter. Ancak bir noktadan sonra her sunumu saatlerce düzeltmek, her e-postayı defalarca okumak ve hiçbir işi devredememek, hem verimliliği hem de ruh sağlığını düşürür. Mükemmeliyetçi yöneticiler ekiplerine de aynı yüksek standartları uygulayabilir; bu da ekipte kaygı ve tükenmişliğe yol açabilir.

İş yerinde "yeterince iyi" ile "kusursuz" arasındaki farkı görmek önemlidir: bazı işler gerçekten titizlik gerektirirken çoğu iş, makul bir kalitede ve zamanında tamamlandığında amacına ulaşır. Hangi işlerin hangi düzeyde özen gerektirdiğini önceden belirlemek, enerjinin doğru yere harcanmasını sağlar.

İlişkilerde mükemmeliyetçilik

Mükemmeliyetçilik yalnızca kişinin kendisine değil, sevdiklerine yönelik beklentilerine de yansıyabilir. Eşin, çocukların ya da arkadaşların "doğru" davranmadığı düşüncesi sık eleştirilere ve hayal kırıklıklarına yol açar. Çocuklarına yüksek beklentilerle yaklaşan ebeveynler, istemeden onlarda da hata korkusu ve kaygı oluşturabilir.

Başkalarının farklı yöntemlerle de doğru sonuçlara ulaşabileceğini kabul etmek, ilişkilerde gerginliği azaltır. Sevdiklerinizin çabasını sonuçtan bağımsız olarak takdir etmek ve kendi hatalarınızı onlarla rahatça paylaşabilmek, hem ilişkilerinizi hem de ailedeki çocukların özgüvenini güçlendirir.

Çankaya'da psikiyatriye başvuru

Çankaya'da yaşayanlar mükemmeliyetçiliğe eşlik eden kaygı, depresyon, uykusuzluk ya da tükenme belirtileri için psikiyatri polikliniklerine ya da psikiyatristlerin muayenehanelerine randevuyla başvurabilir. Kontrol görüşmelerinin bir kısmı online sürdürülebilir.

Sık sorulan sorular

Diğer ilçeler