Akyurt'ta psikiyatri ve psikoloji konularında bilgi arayanlar için hazırladığımız sayfaya hoş geldiniz. Psikiyatri çocuktan yetişkine her yaştan kişinin ruh sağlığıyla ilgilenir; bazen bir yakınmanın adını koymak bile ilk rahatlamayı sağlar.
Bu sayfanın konusu: Aşırı düşünme
Aşırı düşünme nedir?
Aşırı düşünme iki biçimde görülür. Birincisinde kişi geçmişe takılır: "Neden öyle söyledim, keşke başka türlü davransaydım" gibi düşünceler zihinde döner durur; buna geviş getirir gibi düşünme, yani ruminasyon denir ve depresyonla yakından ilişkilidir. İkincisinde ise kişi geleceğe odaklanır: "Ya olmazsa, ya kötü bir şey olursa" diye sürekli kaygılanır. İki biçimde de düşünmek bir çözüm üretmez; kişi yalnızca daha yorgun, daha kaygılı ve daha keyifsiz hâle gelir.
Neden durdurmak zordur?
Pek çok kişi aşırı düşünmenin işe yaradığına inanır: "Düşünürsem hazırlıklı olurum", "Bırakırsam kontrolü kaybederim." Bu inançlar döngüyü sürdürür. Öte yandan "Bu kadar düşünmek beni delirtecek" gibi düşünceler de kaygıyı artırır. Düşünceleri zorla bastırmaya çalışmak ise çoğu zaman tersine onları daha sık akla getirir.
Ruh sağlığına etkisi
- Uykuya dalmayı geciktirir, gece uyanmalarında zihin hemen çalışmaya başlar
- Dikkati ve kararlılığı azaltır
- Keyifsizliği derinleştirir, depresyonun süresini uzatır
- Kaygıyı ve bedensel gerginliği artırır
- Kişiyi yaşadığı andan ve ilişkilerinden uzaklaştırır
Düşünce döngüsünden çıkmak
Etkili yöntemlerden biri günde yarım saatlik bir "düşünme zamanı" belirlemektir; gün içinde gelen düşünceler o saate ertelenir. Düşünceyi fark edip "şu an yine döngüdeyim" diye adlandırmak ve dikkati bilinçli olarak yapılan işe ya da çevredeki somut ayrıntılara yöneltmek de yardımcı olur. Bir sorunla gerçekten ilgilenmek gerekiyorsa, düşünmek yerine yazılı ve somut bir adım belirlemek döngüyü kırar. Hareket, düzenli uyku ve keyif veren etkinlikler zihnin boşta kalan alanını azaltır.
Terapi ve tedavi
Bilişsel davranışçı terapi ve aşırı düşünmeye odaklanan üstbilişsel terapi, düşünceyle kurulan ilişkiyi değiştirmeyi hedefler: Kişi düşünceleri bastırmadan onları fark etmeyi ve peşinden gitmemeyi öğrenir. Aşırı düşünmeye belirgin bir depresyon ya da kaygı bozukluğu eşlik ediyorsa psikiyatrist ilaç tedavisini de önerebilir.
Akyurt'ta psikiyatriye başvuru
Akyurt'ta yaşayanlar aşırı düşünmeye eşlik eden uykusuzluk, kaygı ya da keyifsizlik için psikiyatri polikliniklerine ya da psikiyatristlerin muayenehanelerine randevuyla başvurabilir. Kontrol görüşmeleri uygun durumlarda online yapılabilir.
Sık sorulan sorular
Aşırı düşünmek bir hastalık mı?
Tek başına bir hastalık değildir; ancak kaygı bozuklukları ve depresyonun önemli bir parçasıdır ve tedaviyle azaltılabilir.
Düşüncelerimi bastırmaya çalışıyorum ama olmuyor, neden?
Bastırmaya çalışmak düşünceyi daha sık akla getirir. Fark edip peşinden gitmemek daha etkili bir yoldur.
Gece yatınca düşünceler başlıyor, ne yapmalıyım?
Yatmadan önce düşüncelerinizi bir kâğıda yazıp ertesi güne bırakmak ve uyuyamadığınızda yataktan kalkıp sakin bir etkinlik yapmak yardımcı olur.
Meditasyon işe yarar mı?
Bilinçli farkındalık egzersizleri düşüncelere kapılmadan onları gözlemlemeyi öğretir ve pek çok kişide yararlıdır.
Ne zaman uzmana başvurmalıyım?
Aşırı düşünme uykunuzu, işinizi ya da ilişkilerinizi belirgin biçimde etkiliyorsa ve keyifsizlik eşlik ediyorsa.